ผู้สูงอายุนั่งเฉยทั้งวัน เริ่มซึมลง ลูกหลานไม่มีเวลาคุย ชวนท่านทำอะไรให้มีชีวิตชีวาขึ้นได้บ้าง

สังเกตเห็นว่าผู้สูงอายุนั่งเฉยทั้งวัน ไม่ค่อยพูด ไม่ค่อยลุกไปไหน และดูซึมลงกว่าเดิม ลูกหลานก็เป็นห่วง แต่ทำงานจนไม่มีเวลานั่งคุย หลายบ้านจึงถามว่าจะชวนท่านทำอะไรให้มีชีวิตชีวาขึ้นได้บ้าง บทความนี้เล่าเป็นภาษาบ้าน ๆ ถึงกิจกรรมเบาที่คนดูแลประจำชวนท่านทำได้ โดยไม่วินิจฉัยหรือให้คำแนะนำทางการแพทย์

เข้าใจก่อนว่าท่านเป็นอย่างไร

เมื่อผู้สูงอายุนั่งเฉยทั้งวัน สาเหตุอาจมีหลายอย่าง บางท่านรู้สึกว่าไม่มีอะไรให้ทำเมื่อเกษียณ บางท่านเหนื่อยจากร่างกายที่ไม่เหมือนเดิม บางท่านเหงาเพราะเพื่อนน้อยลง บทความนี้ไม่ตัดสินว่าท่านเป็นอะไร ไม่ใช่การวินิจฉัย เพียงเสนอวิธีชวนท่านขยับและคุยให้มากขึ้น

ลูกหลานไม่มีเวลาคุย ไม่ใช่เรื่องที่ต้องรู้สึกผิด ผู้สูงอายุนั่งเฉยทั้งวันไม่ใช่ความผิดของใคร หลายคนต้องทำงานเต็มวัน สิ่งที่ทำได้คือหาวิธีให้ท่านมีกิจกรรมและมีคนอยู่ใกล้ ๆ ในระหว่างวัน ซึ่งไม่ได้แทนที่ลูกหลาน แต่ช่วยให้วันของท่านไม่ว่างเปล่า

ชวนท่านทำกิจกรรมที่ชอบ

กิจกรรมที่ได้ผลมักเป็นสิ่งที่ท่านเคยชอบ ลองถามว่าท่านเคยทำอะไรแล้วมีความสุข เช่น ปลูกต้นไม้ ทำอาหารง่าย ๆ ฟังเพลงเก่า ดูรูปถ่ายเก่า หรือเดินเล่นหน้าบ้าน แล้วชวนท่านทำสิ่งเหล่านั้นเบา ๆ ไม่บังคับ เมื่อชวนท่านทำกิจกรรมที่ชอบ ท่านมักเต็มใจกว่ากิจกรรมที่คนอื่นเลือกให้

เมื่อผู้สูงอายุนั่งเฉยทั้งวัน คนดูแลประจำอยู่ใกล้ท่านในแต่ละวัน จึงชวนท่านทำสิ่งเล็ก ๆ ได้ตามธรรมชาติ เช่น ชวนเดินรอบบ้านหลังกินข้าว เปิดเพลงที่ท่านชอบตอนทำอาหาร หรือชวนดูรูปเก่าแล้วฟังท่านเล่า ไม่จำเป็นต้องเป็นกิจกรรมใหญ่ ความสม่ำเสมอเล็ก ๆ ทุกวันมีค่ามากกว่า

• ถามว่าท่านเคยชอบทำอะไร
• ชวนเดินรอบบ้านหลังกินข้าว
• เปิดเพลงที่ท่านชอบ
• ชวนดูรูปเก่าแล้วฟังท่านเล่า
• ชวนทำงานเบาที่ท่านภูมิใจ เช่น รดน้ำต้นไม้

ปรึกษาแพทย์ถ้าซึมนาน

ต้องบอกตรง ๆ ว่ากิจกรรมเบาไม่ใช่การรักษา ถ้าผู้สูงอายุนั่งเฉยทั้งวันและซึมต่อเนื่องหลายสัปดาห์ เบื่ออาหาร นอนไม่หลับ หรือพูดว่าไม่อยากอยู่ ควรปรึกษาแพทย์ หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ไม่ควรรอหรือคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดาของวัย

แม้ผู้สูงอายุนั่งเฉยทั้งวัน คนดูแลไม่ใช่พยาบาลหรือนักจิตวิทยา ไม่วินิจฉัยและไม่ให้ยา หน้าที่คือสังเกตและแจ้งลูกหลานเมื่อท่านดูผิดปกติ และไม่รับปากว่าท่านจะดีขึ้น กิจกรรมช่วยให้ท่านรู้สึกมีส่วนร่วมมากขึ้นได้ แต่ผลขึ้นกับแต่ละท่าน

ครอบครัวที่กำลังหาแม่บ้านหรือคนดูแลมาช่วย ถ้าผู้สูงอายุนั่งเฉยทั้งวัน ควรเล่าความเป็นอยู่ของท่านและสิ่งที่ท่านชอบให้บริษัทจัดหางานฟังตั้งแต่ต้น เพื่อเลือกคนที่ใจเย็นและเข้ากับท่านได้ ครอบครัวที่ต้องการจัดหาแม่บ้านประจำ ก็ควรอธิบายขอบเขตงานและกิจวัตรของท่านให้ชัด

บริษัทจัดหางานเป็นตัวแทนจัดหา ไม่ใช่บริการรายวันหรือชั่วคราว ค่าบริการเป็นค่าจัดหาครั้งเดียว บทความนี้ไม่ระบุตัวเลข และไม่รับปากว่าจะจัดหาได้ทันตามวันที่ต้องการ บริษัทไม่รับผิดชอบทรัพย์สินที่เสียหายหรือสูญหายจากการทำงาน

ลูกหลานเองก็ช่วยได้ แม้จะไม่มีเวลามาก ลองโทรหาท่านตอนเช้าสั้น ๆ ส่งรูปหลานให้ท่านดู หรือนัดวิดีโอคอลตอนกินข้าวเย็นสัปดาห์ละสองสามวัน เมื่อผู้สูงอายุนั่งเฉยทั้งวัน เสียงของลูกหลานเพียงไม่กี่นาทีก็ช่วยให้วันของท่านมีความหมายขึ้น

เวลาชวน ให้เลือกคำที่ไม่ทำให้ท่านรู้สึกว่าถูกจัดการ เช่น ลองไปด้วยกันไหม แทนคำว่าต้องทำอันนี้ และถ้าท่านปฏิเสธก็ไม่ต้องฝืน เพราะสิ่งสำคัญคือท่านรู้สึกว่าเป็นคนเลือกเอง วันนี้ไม่อยากทำ พรุ่งนี้อาจอยากก็ได้ การให้เวลาและไม่ตัดสินช่วยให้ท่านกล้าลองทีละอย่าง

อีกเรื่องคือที่ทางที่ท่านนั่งทั้งวัน ลองดูว่ามีแสงธรรมชาติพอไหม อากาศถ่ายเทไหม มีของที่ท่านชอบอยู่ใกล้มือหรือไม่ เช่น หนังสือ วิทยุ หรือรูปครอบครัว การปรับที่นั่งเล็กน้อยช่วยให้ท่านอยากลุกทำอะไรมากขึ้น และคนดูแลช่วยสังเกตได้ว่าท่านชอบมุมไหนของบ้านที่สุด

ระหว่างวันคนดูแลช่วยเตือนเรื่องดื่มน้ำและกินอาหารตามที่ลูกหลานตกลง เพราะผู้สูงอายุที่นั่งเฉยทั้งวันมักลืมกินลืมดื่ม แต่ไม่ได้เป็นผู้ประเมินสุขภาพ หากท่านกินน้อยลงชัดเจนหรือพูดน้อยลงผิดปกติ ให้แจ้งลูกหลานเพื่อพาไปพบแพทย์ ไม่ควรรอดู

โดยสรุป เมื่อผู้สูงอายุนั่งเฉยทั้งวันและเริ่มซึมลงขณะที่ลูกหลานไม่มีเวลาคุย ให้ชวนท่านทำกิจกรรมที่ชอบแบบเบา ๆ ผ่านคนดูแลประจำ และปรึกษาแพทย์ถ้าซึมนาน ไม่รับปากว่าท่านจะดีขึ้น แต่การมีกิจกรรมและมีคนอยู่ใกล้ช่วยให้วันของท่านไม่ว่างเปล่า

ติดต่อเรา|แม่บ้านสยาม

แม่บ้านสยามช่วยจับคู่คนดูแลผู้สูงอายุที่ใจเย็นและชวนท่านทำกิจกรรมที่ท่านชอบตามที่ครอบครัวตกลง แจ้งความเป็นอยู่และสิ่งที่ท่านชอบตั้งแต่ต้น เพื่อให้ได้คนที่เหมาะกับครอบครัวและทำงานร่วมกันได้ราบรื่น

• โทร:02-118-3912, 062-572-9255
• ไลน์:@maid2013
• เว็บ:https://maidsiam.com
• เฟซบุ๊ก:https://www.facebook.com/maidinthailand

อ้างอิง

[1] WHO อธิบายเรื่องสุขภาพจิตของผู้สูงอายุและการมีส่วนร่วมทางสังคม ซึ่งเกี่ยวข้องกับการที่ท่านนั่งเฉยและเริ่มซึมลง. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-of-older-adults

[2] NHS รวบรวมข้อมูลสนับสนุนและสิทธิประโยชน์สำหรับผู้ดูแล ซึ่งเกี่ยวข้องกับบทบาทของผู้ดูแลที่ช่วยคนในครอบครัว. https://www.nhs.uk/conditions/social-care-and-support-guide/support-and-benefits-for-carers/