พอเข้าสู่วัยสองขวบ พ่อแม่หลายบ้านเริ่มเจอว่าลูกสองขวบตอบว่าไม่เอาทุกเรื่อง ไม่ว่าจะให้กินข้าว อาบน้ำ หรือใส่เสื้อ ก็ได้ยินคำว่าไม่เอา ไม่ว่าอะไรก็ตาม เมื่อมีพี่เลี้ยงอยู่ด้วย พ่อแม่ก็สงสัยว่าพี่เลี้ยงควรรับมืออย่างไร บทความนี้เล่าเป็นภาษาบ้าน ๆ โดยไม่ติดป้ายว่าลูกดื้อหรือผิดปกติ
เข้าใจว่าทำไมลูกตอบว่าไม่เอา
เด็กวัยสองขวบกำลังเรียนรู้ว่าตัวเองมีความต้องการและเลือกได้ การที่ลูกสองขวบตอบว่าไม่เอาไม่ได้แปลว่าลูกไม่เชื่อฟังหรือดื้อ แต่เป็นวิธีที่ลูกทดลองว่าตัวเองมีสิทธิ์เลือก เป็นพัฒนาการตามธรรมชาติของเด็กหลายคน ผู้ใหญ่ที่เข้าใจตรงนี้จะใจเย็นกว่าเมื่อเจอคำปฏิเสธซ้ำ ๆ
บทความนี้ไม่วินิจฉัยพัฒนาการ ถ้าพ่อแม่กังวลว่าลูกมีพฤติกรรมที่น่าห่วงมากกว่าปกติ เช่น โกรธรุนแรงบ่อยหรือไม่ยอมสื่อสารเลย ควรปรึกษากุมารแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านเด็ก
ให้ลูกเลือกได้สองทาง
วิธีที่ได้ผลกับเด็กหลายคนคือให้ลูกเลือกได้สองทาง เช่น แทนที่จะถามว่ากินข้าวไหม ให้ถามว่าจะกินช้อนสีฟ้าหรือสีเหลือง หรือจะใส่เสื้อตัวนี้หรือตัวนั้น เมื่อลูกสองขวบตอบว่าไม่เอา ตัวเลือกที่ผู้ใหญ่เตรียมไว้ทำให้ลูกรู้สึกว่าได้ตัดสินใจเอง ทั้งที่ผลลัพธ์ที่ผู้ใหญ่ต้องการยังเกิดขึ้น
เลือกเรื่องที่ลูกเลือกได้จริง ไม่ให้เลือกในเรื่องที่ไม่มีทางเลือก เช่น เรื่องความปลอดภัย ถ้าต้องนั่งคาร์ซีทก็ไม่ใช่เรื่องที่ถามว่าจะนั่งไหม แต่ให้เลือกว่าจะถือของเล่นชิ้นไหนไปด้วย ความชัดเจนช่วยให้ลูกสองขวบตอบว่าไม่เอาน้อยลงและไม่สับสน
- ให้ลูกเลือกได้สองทางในเรื่องที่ยืดหยุ่นได้
- ไม่ถามคำถามที่ตอบว่าไม่เอาได้ในเรื่องจำเป็น
- บอกล่วงหน้าก่อนเปลี่ยนกิจกรรม
- ชมเมื่อลูกเลือกและทำตาม
- ใจเย็นและไม่เถียงกับลูก
พี่เลี้ยงทำตามกติกาที่พ่อแม่ตั้ง
พี่เลี้ยงทำตามกติกาที่พ่อแม่ตั้ง ในเรื่องที่ลูกตอบว่าไม่เอา เช่น เวลากินข้าว เวลานอน และเรื่องที่ห้ามทำ พ่อแม่ควรบอกให้ชัดว่าเรื่องไหนต่อรองได้ เรื่องไหนไม่ได้ และพี่เลี้ยงควรพูดอย่างไร เพื่อไม่ให้พี่เลี้ยงต้องตัดสินใจเอง
หัวใจสำคัญคือพูดเหมือนกันทุกคน ถ้าพ่อแม่บอกว่าอย่างนี้ พี่เลี้ยงก็พูดอย่างนี้ ปู่ย่าตายายก็พูดอย่างนี้ เมื่อทุกคนพูดตรงกัน ลูกจะเรียนรู้ได้เร็วว่ากติกาไม่เปลี่ยนตามคน แม้ในช่วงที่ลูกสองขวบตอบว่าไม่เอาก็ตาม
| สถานการณ์ | พี่เลี้ยงทำ | ไม่ควรทำ |
|---|---|---|
| ลูกตอบว่าไม่เอาเรื่องกิน | ให้เลือกสองทางและรอสักพัก | บังคับป้อนหรือขู่ว่าไม่ให้ขนม |
| ลูกไม่ยอมอาบน้ำหรือเปลี่ยนเสื้อ | บอกล่วงหน้า ชวนเล่น แล้วให้เลือกอุปกรณ์ | ตีหรือดุเสียงดัง |
| ลูกร้องไห้เมื่อถูกปฏิเสธ | ใจเย็น กอดหรืออยู่ใกล้ รอให้สงบ | ปล่อยให้อยู่ตามลำพังหรือเยาะเย้ย |
ไม่ขู่ไม่ตี
ไม่ขู่ไม่ตีลูกเด็ดขาด ไม่ว่าลูกสองขวบตอบว่าไม่เอาบ่อยแค่ไหน การขู่ เช่น ถ้าไม่ทำจะให้ผีมาหลอก หรือการตีทำให้ลูกกลัวและไม่ได้เรียนรู้ พี่เลี้ยงควรพูดด้วยน้ำเสียงปกติ ใช้คำสั้น ๆ และให้เวลาลูกสงบก่อน ถ้าพี่เลี้ยงรู้สึกเหนื่อยก็ควรบอกพ่อแม่ ไม่ควรระบายกับลูก
ต้องบอกตรง ๆ ว่าไม่รับปากว่าลูกจะเลิกพูดไม่เอา วัยนี้เป็นช่วงที่เด็กหลายคนจะพูดอยู่ระยะหนึ่ง แล้วค่อย ๆ ลดลงเมื่อโตขึ้นและสื่อสารได้ดีขึ้น สิ่งที่ทำได้คือรับมือด้วยความสม่ำเสมอและใจเย็น และไม่เปรียบเทียบกับเด็กคนอื่น
ครอบครัวที่กำลังหาแม่บ้านหรือพี่เลี้ยงมาช่วย ถ้าลูกสองขวบตอบว่าไม่เอาบ่อย ควรบอกบริษัทจัดหางานตั้งแต่ต้นว่าต้องการคนที่ใจเย็นและเข้าใจเด็กวัยนี้ ส่วนครอบครัวที่ต้องการจัดหาแม่บ้านซึ่งช่วยทั้งงานบ้านและดูแลเด็ก ก็ควรบอกกติกาการเลี้ยงให้ชัด บริษัทเป็นตัวแทนจัดหา ค่าบริการเป็นค่าจัดหาครั้งเดียว ไม่ระบุตัวเลข ไม่รับปากบริการรายวันหรือชั่วคราว
บริษัทไม่รับผิดชอบทรัพย์สินที่เสียหายหรือสูญหายจากการทำงาน และไม่รับปากว่าจะจัดหาได้ทันตามวันที่ต้องการ ควรตรวจเอกสารยืนยันตัวตนของพี่เลี้ยงด้วยตัวเอง
ลองจดบันทึกง่าย ๆ ว่าวันไหนลูกตอบว่าไม่เอาเรื่องอะไรบ่อยที่สุด เมื่อลูกสองขวบตอบว่าไม่เอา บันทึกนี้ช่วยให้พ่อแม่และพี่เลี้ยงเห็นรูปแบบ เช่น มักเกิดตอนหิวหรือง่วง แล้วปรับตารางให้ลูกสบายขึ้น ซึ่งมักช่วยให้คำปฏิเสธลดลงโดยไม่ต้องบังคับ
สุดท้าย อย่าลืมดูแลตัวเองทั้งพ่อแม่และพี่เลี้ยง ช่วงที่ลูกสองขวบตอบว่าไม่เอาเหนื่อยสำหรับผู้ใหญ่ทุกคน การพูดคุยกันและขอบคุณกันช่วยให้ทุกคนมีแรงรับมือต่อ และทำให้ลูกเห็นตัวอย่างของคนที่ใจเย็น
โดยสรุป เมื่อลูกสองขวบตอบว่าไม่เอาทุกเรื่อง พี่เลี้ยงทำตามกติกาที่พ่อแม่ตั้ง ให้ลูกเลือกได้สองทางในเรื่องที่ยืดหยุ่นได้ พูดเหมือนกันทุกคน ไม่ขู่ไม่ตี และไม่รับปากว่าลูกจะเลิกพูดไม่เอา ความสม่ำเสมอและใจเย็นคือสิ่งที่ช่วยได้มากที่สุด
ติดต่อเรา|แม่บ้านสยาม
แม่บ้านสยามช่วยจับคู่พี่เลี้ยงที่ใจเย็นและทำตามกติกาการเลี้ยงที่ครอบครัวตกลง แจ้งวิธีเลี้ยงและสิ่งที่ครอบครัวกังวลตั้งแต่ต้น เพื่อให้ได้คนที่เหมาะกับครอบครัวและทำงานร่วมกันได้ราบรื่น
- โทร:02-118-3912, 062-572-9255
- ไลน์:@maid2013
- เว็บ:https://maidsiam.com
- เฟซบุ๊ก:https://www.facebook.com/maidinthailand
อ้างอิง
[1] American Academy of Pediatrics อธิบายเรื่องการตั้งกติกาและวินัยเชิงบวกกับเด็ก ซึ่งเกี่ยวข้องกับการรับมือเมื่อลูกตอบว่าไม่เอา. https://www.healthychildren.org/English/family-life/family-dynamics/communication-discipline/Pages/Disciplining-Your-Child.aspx
[2] NHS อธิบายเรื่องความกังวลของเด็กเล็กและพฤติกรรมที่พบได้ในวัยนี้ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการที่ลูกต่อต้านเมื่อมีผู้ดูแลใหม่. https://www.nhs.uk/conditions/baby/babys-development/behaviour/separation-anxiety/
