ผู้สูงอายุติดเตียงกับไม่ติดเตียง การดูแลต่างกันอย่างไร

ผู้สูงอายุติดเตียงกับไม่ติดเตียงต้องการการดูแลที่ต่างกันมาก แม้จะอยู่ในวัยใกล้เคียงกัน ผู้สูงอายุติดเตียงเคลื่อนไหวเองไม่ได้หรือได้น้อยมาก จึงมีความเสี่ยงสุขภาพเฉพาะที่ผู้สูงอายุไม่ติดเตียงไม่ค่อยเจอ การเข้าใจความต่างนี้ช่วยให้ครอบครัววางแผนดูแลประจำวันได้ตรงจุดและไม่ประเมินความเสี่ยงต่ำเกินไป

ผู้สูงอายุติดเตียงต่างจากไม่ติดเตียงอย่างไร

ผู้สูงอายุไม่ติดเตียงยังลุกเดิน นั่ง หรือขยับร่างกายเองได้บ้าง แม้จะช้าหรือต้องมีคนช่วยพยุง ส่วนผู้สูงอายุติดเตียงมักนอนอยู่บนเตียงเป็นส่วนใหญ่ของวัน ไม่สามารถพลิกตะแคงตัวหรือลุกนั่งเองได้ตามลำพัง ความต่างของระดับการเคลื่อนไหวนี้เองที่ทำให้ขอบเขตงานดูแลประจำวันของทั้งสองกลุ่มไม่เหมือนกัน ไม่ใช่แค่เรื่องอายุหรือโรคประจำตัวเพียงอย่างเดียว

ยังมีผู้สูงอายุอีกกลุ่มที่อยู่กึ่งกลาง คือลุกนั่งได้เองบางส่วนแต่เดินไม่ไหวหรือเดินได้ในระยะสั้นมาก ครอบครัวไม่ควรรีบตัดสินว่าเป็นผู้สูงอายุติดเตียงหรือไม่ติดเตียงจากภาพรวมเพียงอย่างเดียว ควรสังเกตว่าในหนึ่งวันผู้สูงอายุลุกจากเตียงได้กี่ครั้ง อยู่ในท่านั่งได้นานแค่ไหน และต้องมีคนช่วยพยุงมากน้อยเพียงใด ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้วางแผนดูแลประจำวันได้ตรงกับสภาพจริง ไม่ใช้มาตรฐานเดียวกับผู้สูงอายุติดเตียงเต็มตัวหรือผู้สูงอายุที่ยังคล่องแคล่ว

ความเสี่ยงเฉพาะของผู้สูงอายุติดเตียง

เมื่อร่างกายอยู่ในท่าเดิมนาน ผิวหนังบริเวณที่รับน้ำหนักถูกกดทับต่อเนื่องจนเลือดไหลเวียนไม่ดี เสี่ยงเกิดแผลกดทับได้ง่าย โดยเฉพาะบริเวณสะโพก ก้นกบ ส้นเท้า และท้ายทอย นอกจากนี้การนอนนิ่งนานยังเพิ่มความเสี่ยงปอดอักเสบจากการหายใจตื้น กล้ามเนื้อลีบเร็วขึ้น และท้องผูกจากการเคลื่อนไหวน้อย ผู้ดูแลจึงต้องพลิกตะแคงตัวให้ผู้สูงอายุติดเตียงเป็นประจำตามรอบเวลาที่เหมาะสม ไม่ปล่อยให้อยู่ท่าเดียวนานเกินไป

ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงในแต่ละวันอย่างไร

นอกจากพลิกตะแคงตัวตามรอบเวลา ผู้ดูแลควรทำความสะอาดผิวหนังและเปลี่ยนท่าทางให้ผู้สูงอายุติดเตียงอย่างสม่ำเสมอ ป้อนอาหารและน้ำในท่าที่เหมาะสมเพื่อลดความเสี่ยงสำลัก ดูแลความสะอาดผ้าปูที่นอนไม่ให้อับชื้น และสังเกตผิวหนังบริเวณจุดเสี่ยงทุกครั้งที่พลิกตัว หากเริ่มเห็นรอยแดงที่ไม่จางแม้เปลี่ยนท่าแล้ว ควรแจ้งครอบครัวหรือพยาบาลทันทีก่อนลุกลามเป็นแผล

• พลิกตะแคงตัวตามรอบเวลาที่กำหนดไว้ชัดเจน
• ตรวจผิวหนังจุดเสี่ยงทุกครั้งที่เปลี่ยนท่า
• จัดท่าป้อนอาหารให้ปลอดภัยจากการสำลัก
• ดูแลผ้าปูที่นอนและผิวหนังให้แห้งสะอาด

ดูแลผู้สูงอายุไม่ติดเตียงให้ต่างออกไป

ผู้สูงอายุไม่ติดเตียงยังต้องการคนช่วยพยุงเดินหรือลุกนั่ง แต่ความเสี่ยงหลักจะเปลี่ยนไปเป็นการหกล้มระหว่างเคลื่อนไหวมากกว่าแผลกดทับ ผู้ดูแลจึงเน้นจัดบ้านให้ปลอดภัย เช่น เก็บสายไฟและของกีดขวางทางเดิน ใช้ไฟส่องสว่างเพียงพอ และอยู่ใกล้เมื่อผู้สูงอายุลุกเดินในจุดเสี่ยงอย่างห้องน้ำ งานดูแลกลุ่มนี้จึงเป็นการดูแลเป็นช่วง ๆ ตามกิจกรรม ไม่ใช่การอยู่ติดตลอดเวลาเหมือนผู้สูงอายุติดเตียง

สัญญาณที่ควรแจ้งพยาบาลหรือแพทย์

ไม่ว่าจะเป็นผู้สูงอายุติดเตียงหรือไม่ติดเตียง หากพบผิวหนังเป็นแผล มีไข้ ไอมีเสียงครืดคราดหลังกินอาหาร หรือเคลื่อนไหวได้น้อยลงกว่าเดิมอย่างรวดเร็ว ควรแจ้งพยาบาลหรือแพทย์แทนการดูแลต่อเองที่บ้าน เพราะอาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ การรอดูอาการนานเกินไปอาจทำให้แผลหรือการติดเชื้อลุกลามจนรักษายากขึ้น

ผู้สูงอายุติดเตียงต้องดูแลใกล้ชิดเกือบตลอดเวลา เน้นพลิกตะแคงตัวและป้องกันแผลกดทับ ส่วนผู้สูงอายุไม่ติดเตียงเน้นความปลอดภัยระหว่างเคลื่อนไหวและป้องกันการหกล้ม ทั้งสองกลุ่มต้องสังเกตอาการผิดปกติอย่างสม่ำเสมอ และแจ้งพยาบาลหรือแพทย์ทันทีเมื่อพบสัญญาณเสี่ยง แทนการฝืนดูแลเองทั้งหมด

ติดต่อเรา|แม่บ้านสยาม

หากบ้านมีผู้สูงอายุติดเตียงหรือไม่ติดเตียงที่ต้องการคนดูแลใกล้ชิด แม่บ้านสยามช่วยจัดหาและจับคู่ผู้ดูแลที่เข้าใจความต่างของงานทั้งสองแบบ ควรแจ้งระดับการเคลื่อนไหวและความเสี่ยงสุขภาพของผู้สูงอายุตั้งแต่ต้น เพื่อให้จัดคนดูแลได้เหมาะกับสภาพจริงของบ้าน

• โทร:02-118-3912, 062-572-9255
• ไลน์:@maid2013
• เว็บ:https://maidsiam.com
• เฟซบุ๊ก:https://www.facebook.com/maidinthailand

อ้างอิง

[1] MedlinePlus อธิบายภาวะแผลกดทับในผู้ที่เคลื่อนไหวได้น้อยหรือติดเตียง รวมถึงจุดเสี่ยงและการป้องกันด้วยการพลิกตะแคงตัว. https://medlineplus.gov/pressuresores.html

[2] National Institute on Aging อธิบายสาเหตุการหกล้มและแนวทางป้องกันในผู้สูงอายุที่ยังเคลื่อนไหวได้เอง. https://www.nia.nih.gov/health/falls-and-falls-prevention/falls-and-fractures-older-adults-causes-and-prevention