หลายบ้านเจอสถานการณ์ที่ลูกพูดว่าไม่รู้ทั้งที่ทำผิดชัดเจน เช่นแก้วแตกอยู่ตรงหน้าแต่ลูกบอกว่าไม่รู้ว่าใครทำ พ่อแม่หลายคนสงสัยว่าควรตอบอย่างไรให้ลูกกล้าพูดความจริงมากขึ้น แทนที่จะยิ่งปฏิเสธหนักขึ้นเมื่อถูกซักถาม คำตอบอยู่ที่วิธีการถามและบรรยากาศตอนนั้นมากกว่าการจับผิดหรือขู่ให้กลัว
ทำไมลูกเลือกปฏิเสธทั้งที่รู้ว่าทำผิด
เมื่อเจอสถานการณ์ที่ลูกพูดว่าไม่รู้ทั้งที่ทำผิด ทำไมลูกเลือกปฏิเสธเป็นคำถามที่เข้าใจได้ไม่ยากเมื่อมองจากมุมของเด็ก ความกลัวถูกลงโทษหรือกลัวพ่อแม่ผิดหวังมักรุนแรงกว่าความรู้สึกผิดที่มีต่อสิ่งที่ทำ เด็กจึงเลือกปฏิเสธเพื่อหนีความกลัวตรงหน้า มากกว่าการโกหกเพราะนิสัยไม่ดี โดยเฉพาะเด็กเล็กที่ยังแยกแยะไม่ชัดระหว่างการปกป้องตัวเองกับการพูดความจริง
ไม่จับผิดหรือขู่ลูก แม้จะรู้คำตอบอยู่แล้ว
เมื่อลูกพูดว่าไม่รู้ทั้งที่ทำผิด ไม่จับผิดหรือขู่ลูกเป็นหลักสำคัญแม้พ่อแม่จะรู้อยู่แล้วว่าใครทำ การถามแบบจับผิดหรือขู่ว่าจะลงโทษหนักถ้าไม่สารภาพ มักทำให้ลูกยิ่งกลัวและปฏิเสธหนักขึ้นเพื่อป้องกันตัวเอง แทนที่จะกล้าเปิดใจพูดความจริง
- หลีกเลี่ยงคำถามที่ฟังดูเหมือนกับดัก เช่นแน่ใจนะว่าไม่รู้
- ไม่ขู่ว่าจะลงโทษหนักถ้าไม่ยอมสารภาพ
- ไม่แสดงสีหน้าโกรธจัดก่อนที่ลูกจะได้พูดอะไรเลย
- งดเปรียบเทียบกับพี่น้องที่เคยพูดความจริงได้ดีกว่า
ชวนพูดความจริงแบบปลอดภัย ทำยังไง
ชวนพูดความจริงแบบปลอดภัยเริ่มจากทำให้ลูกรู้สึกว่าการพูดความจริงจะไม่นำไปสู่หายนะ แม้จะต้องรับผิดชอบกับสิ่งที่ทำอยู่ดี แต่ระดับความรุนแรงของผลที่ตามมาต้องเหมาะสมและคาดเดาได้ ไม่ใช่สิ่งที่ทำให้ลูกกลัวจนไม่กล้าเปิดปากในครั้งต่อไป
- บอกลูกล่วงหน้าว่าพูดความจริงจะไม่ถูกลงโทษหนักกว่าการปฏิเสธ
- ถามด้วยน้ำเสียงสงบ เช่นเกิดอะไรขึ้นแทนใครทำ
- ให้เวลาลูกคิดสักครู่ก่อนตอบ ไม่เร่งให้ตอบทันที
- ชมเมื่อลูกกล้าพูดความจริงแม้เรื่องที่ทำจะไม่ดี
- นั่งลงให้อยู่ระดับสายตาเดียวกับลูกแทนการยืนค้ำ ช่วยให้บรรยากาศผ่อนคลายขึ้น
ใจเย็นระหว่างซักถาม แม้จะหงุดหงิดกับสถานการณ์
ใจเย็นระหว่างซักถามเป็นเรื่องยากถ้าพ่อแม่กำลังหงุดหงิดกับความเสียหายที่เกิดขึ้นตรงหน้า แต่อารมณ์ที่แสดงออกในช่วงนี้มีผลโดยตรงต่อว่าลูกจะกล้าพูดความจริงหรือไม่ในครั้งต่อไป การพักหายใจสักครู่ก่อนเริ่มคุยกับลูกช่วยให้บทสนทนาไม่กลายเป็นการต่อว่า
- นับหนึ่งถึงสิบในใจก่อนเริ่มพูดกับลูกถ้ารู้สึกโกรธมาก
- แยกเรื่องความเสียหายออกจากเรื่องการพูดความจริงชั่วคราว
- จัดการความเสียหายให้เรียบร้อยก่อนแล้วค่อยคุยเรื่องความจริงทีหลังก็ได้
- บอกตัวเองว่าเป้าหมายคือให้ลูกกล้าพูดความจริง ไม่ใช่แค่ให้ยอมรับผิดทันที
ความไว้ใจที่สร้างวันนี้ ส่งผลถึงอนาคต
ความไว้ใจในครอบครัวที่สร้างวันนี้จากการตอบสนองต่อลูกพูดว่าไม่รู้ทั้งที่ทำผิด ส่งผลถึงอนาคตว่าลูกจะกล้าเล่าเรื่องยากให้พ่อแม่ฟังหรือไม่เมื่อโตขึ้น เด็กที่เคยถูกลงโทษหนักทุกครั้งที่พูดความจริงมักเรียนรู้ว่าการปิดบังปลอดภัยกว่า และอาจนำนิสัยนี้ติดตัวไปจนถึงเรื่องสำคัญกว่าในวัยรุ่น การตอบสนองอย่างใจเย็นในเรื่องเล็ก ๆ วันนี้จึงเป็นการลงทุนกับความสัมพันธ์ระยะยาว
เมื่อลูกพูดว่าไม่รู้ทั้งที่ทำผิด การไม่จับผิดหรือขู่ลูก พร้อมชวนพูดความจริงแบบปลอดภัยและใจเย็นระหว่างซักถาม ช่วยให้ลูกกล้าเปิดใจมากกว่าการบังคับให้สารภาพทันที ความไว้ใจในครอบครัวที่สร้างจากเรื่องเล็ก ๆ แบบนี้จะติดตัวลูกไปจนโตอย่างแน่นอน
ถ้าลูกโกหกซ้ำ ๆ แม้จะใจเย็นแล้วก็ตาม
บางบ้านลูกยังพูดว่าไม่รู้ทั้งที่ทำผิดซ้ำ ๆ แม้พ่อแม่จะใจเย็นและไม่จับผิดตามที่แนะนำมาแล้วก็ตาม สถานการณ์แบบนี้ไม่ได้แปลว่าวิธีที่ใช้ผิด แต่การเปลี่ยนพฤติกรรมของเด็กต้องใช้เวลาสะสมความไว้ใจซ้ำหลายครั้งกว่าจะเห็นผลชัดเจน หากลูกยังปฏิเสธซ้ำบ่อยจนกระทบความสัมพันธ์ในบ้านอย่างเห็นได้ชัด การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็กเพื่อขอคำแนะนำเพิ่มเติมก็เป็นทางเลือกที่เหมาะสม
ติดต่อเรา|แม่บ้านสยาม
แม่บ้านสยาม ช่วยดูแลความเรียบร้อยในบ้านให้พ่อแม่มีเวลาอยู่กับลูกได้เต็มที่ ทีมงานของเรายินดีให้คำปรึกษาสำหรับทุกบ้าน
- โทร:02-118-3912, 062-572-9255
- ไลน์:@maid2013
- เว็บ:https://maidsiam.com
- เฟซบุ๊ก:https://www.facebook.com/maidinthailand
อ้างอิง
[1] HealthyChildren.org (American Academy of Pediatrics) แนวทางการพูดคุยกับเด็กเรื่องความซื่อสัตย์และการยอมรับความผิดพลาด ใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานทั่วไปเรื่องวิธีสร้างบรรยากาศที่ปลอดภัยให้เด็กกล้าพูดความจริง. https://www.healthychildren.org/English/family-life/family-dynamics/communication-discipline/Pages/Disciplining-Your-Child.aspx
[2] CDC ข้อมูลพัฒนาการเด็กตามช่วงวัย ใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานทั่วไปเรื่องพัฒนาการด้านอารมณ์และการเข้าใจผลของการกระทำในเด็กเล็ก. https://www.cdc.gov/ncbddd/actearly/milestones/milestones-4yr.html