พอถึงเวลาอาบน้ำ เด็กบางคนเดินหนี ร้องไห้ เกาะประตูห้อง หรือโวยวายตั้งแต่ยังไม่แตะน้ำ ทำให้ผู้ใหญ่เหนื่อยและเครียดทุกเย็น ลูกร้องไห้ตอนอาบน้ำในวัยสองขวบเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยและไม่ใช่ความผิดปกติ บทความนี้เล่าเป็นภาษาบ้าน ๆ ว่ามักเกิดจากอะไร และพี่เลี้ยงช่วยได้อย่างไรโดยไม่ต้องดุ หลายบ้านเจอเรื่องนี้ซ้ำทุกเย็นจนเริ่มรู้สึกว่าเป็นความผิดของตัวเอง ทั้งที่เป็นพัฒนาการตามวัยของเด็กหลายคน
เกิดจากอะไร
ลูกวัยสองขวบกำลังเรียนรู้ว่าตัวเองตัดสินใจได้ จึงมักต่อต้านเมื่อถูกสั่งให้ทำสิ่งต่าง ๆ รวมถึงเรื่องอาบน้ำ บางคนไม่ชอบความรู้สึกตอนถอดเสื้อผ้า บางคนกลัวเสียงน้ำไหล บางคนไม่ชอบน้ำเย็นหรือสบู่เข้าตา และบางคนแค่ไม่อยากหยุดเล่นเพื่อมาอาบน้ำ เมื่อลูกร้องไห้ตอนอาบน้ำ เหตุผลของแต่ละคนจึงต่างกัน
การสังเกตว่าลูกร้องไห้ตอนไหนช่วยบอกสาเหตุได้ เช่น ร้องตั้งแต่ได้ยินว่าจะอาบน้ำ แปลว่ากังวลหรือต่อต้านการถูกสั่ง ร้องตอนน้ำราดตัว แปลว่าอาจไม่ชอบความรู้สึกของน้ำ ร้องตอนสระผม แปลว่าอาจกลัวน้ำเข้าตา การรู้สาเหตุช่วยเลือกวิธีให้ตรงจุด ทั้งนี้พี่เลี้ยงไม่ใช่นักจิตวิทยา ไม่ควรสรุปว่าเด็กมีความผิดปกติ เมื่อลูกร้องไห้ตอนอาบน้ำเป็นประจำ ลองจดสั้น ๆ ว่าร้องตอนไหนในกิจวัตร ข้อมูลนี้ช่วยให้ปรับวิธีได้ตรงจุดมากกว่าเดา
อาบน้ำเป็นกิจวัตรเดิมทุกวัน
เด็กวัยนี้ชอบสิ่งที่คาดเดาได้ ลองทำให้อาบน้ำเป็นกิจวัตรเดิมทุกวัน คือเวลาเดียวกัน ลำดับเดียวกัน เช่น เล่นก่อนอาบ ถอดเสื้อผ้า เข้าห้องน้ำ อาบ เช็ดตัว ใส่เสื้อ แล้วอ่านนิทาน เมื่อลูกรู้ว่าอะไรจะเกิดขึ้นต่อไป ความกังวลก็ลดลงและต่อต้านน้อยลง
บอกล่วงหน้าสั้น ๆ ก่อนถึงเวลา เช่น อีกห้านาทีจะอาบน้ำนะ เพื่อให้ลูกมีเวลาหยุดเล่นเอง การถูกดึงออกจากสิ่งที่กำลังสนุกกะทันหันมักทำให้เด็กร้องไห้หนัก ควรใช้น้ำเสียงนุ่มนวลและอย่าเร่งหรือขู่ว่าถ้าไม่อาบน้ำจะไม่ได้เล่น เด็กที่ได้เตรียมใจมักร่วมมือมากขึ้น ลูกร้องไห้ตอนอาบน้ำน้อยลงเมื่อรู้ว่าอะไรกำลังจะเกิดขึ้น
- เวลาและลำดับเดียวกันทุกวัน
- บอกล่วงหน้าห้านาทีก่อนอาบ
- ใช้น้ำเสียงนุ่มนวล ไม่เร่ง
- เตรียมของทุกอย่างให้พร้อมก่อนเริ่ม
ให้ลูกเลือกของเล่นในอ่าง
เด็กวัยนี้ต้องการรู้สึกว่าตัวเองมีส่วนตัดสินใจ ลองให้ลูกเลือกของเล่นในอ่าง เลือกสีผ้าเช็ดตัว หรือเลือกว่าจะถือฟองน้ำเอง การให้ตัวเลือกเล็ก ๆ ช่วยลดความรู้สึกว่าถูกบังคับ ของเล่นที่ลอยน้ำได้หรือสีสวยมักดึงความสนใจจากเรื่องที่กลัวไปได้
ปรับให้ห้องน้ำอบอุ่นและน้ำอุ่นพอดีมือ ไม่เย็นหรือร้อนเกินไป ถ้าลูกกลัวน้ำเข้าตา ลองใช้ที่ครอบสระผมหรือให้ลูกถือผ้าปิดตาเอง และสระผมให้สั้นลง ถ้ายังกลัวเสียงน้ำจากฝักบัว ลองเปลี่ยนเป็นตักน้ำใส่ขันราดเบา ๆ แทน ถ้าลูกยังร้องไห้ตอนอาบน้ำ ให้ลองเปลี่ยนทีละอย่างแทนการเปลี่ยนทุกอย่างพร้อมกัน เพื่อจะรู้ว่าอะไรช่วยได้จริง
| สาเหตุที่อาจเป็น | สิ่งที่ลองได้ | สิ่งที่ควรเลี่ยง |
|---|---|---|
| ไม่อยากหยุดเล่น | บอกล่วงหน้าและเอาของเล่นลงอ่างด้วย | ดึงลูกออกจากการเล่นกะทันหัน |
| กลัวน้ำเข้าตา | ใช้ผ้าปิดตาและสระผมให้สั้นลง | สระผมต่อเนื่องนานโดยไม่บอก |
| ไม่ชอบเสียงน้ำ | ตักน้ำราดเบา ๆ แทนฝักบัว | เปิดฝักบัวเสียงดังทันที |
ไม่ขู่และไม่บังคับ
ไม่ขู่และไม่บังคับ เช่น ไม่ขู่ว่าจะทิ้งไว้คนเดียว ไม่พูดว่าถ้าไม่อาบจะไม่รัก และไม่จับลูกอาบทั้งที่ร้องไห้หนัก เพราะจะทำให้เด็กยิ่งกลัวและผูกความรู้สึกไม่ดีกับการอาบน้ำ ถ้าลูกร้องหนักมาก ให้หยุดพักแล้วลองใหม่ในอีกสักครู่ ไม่จำเป็นต้องอาบให้เสร็จในรอบเดียว การให้เวลาและพยายามใหม่อย่างใจเย็นมักได้ผลมากกว่าการเร่งให้จบ แม้ลูกร้องไห้ตอนอาบน้ำอยู่ก็ตาม
ไม่เปรียบเทียบกับเด็กคนอื่นที่อาบน้ำง่าย และไม่ล้อเลียนต่อหน้าคนอื่น เด็กแต่ละคนปรับตัวไม่เท่ากัน ถ้าลูกร้องไห้ตอนอาบน้ำนานหลายสัปดาห์หรือมีท่าทางเจ็บปวด กลัวมากผิดปกติ หรือมีผื่นที่ผิวหนัง ให้บอกพ่อแม่เพื่อปรึกษาแพทย์เด็ก พี่เลี้ยงไม่ควรวินิจฉัยเอง
พี่เลี้ยงทำให้ช่วงอาบน้ำสบายใจ
พี่เลี้ยงช่วยให้ช่วงอาบน้ำสบายใจด้วยการใจเย็น พูดคุยหรือร้องเพลงเบา ๆ ระหว่างอาบ ชมเมื่อลูกร่วมมือแม้เพียงนิดเดียว และไม่ทำให้เป็นเรื่องใหญ่ เมื่อพี่เลี้ยงเป็นคนที่ลูกไว้ใจ ลูกจะยอมร่วมมือง่ายกว่า คนที่ลูกยังไม่คุ้น เมื่อพี่เลี้ยงทำเรื่องอาบน้ำให้เป็นช่วงเวลาที่อบอุ่น ลูกก็จะเริ่มมองว่าเป็นเวลาที่ปลอดภัยมากกว่าเวลาที่น่ากลัว
ถ้ามีทั้งพ่อแม่และพี่เลี้ยงช่วยกันดูแล ควรตกลงขั้นตอนอาบน้ำให้ตรงกัน เพราะเด็กชอบสิ่งที่คงเส้นคงวา ถ้าวันนี้ทำอย่างหนึ่ง พรุ่งนี้อีกอย่างหนึ่ง ลูกจะสับสนและต่อต้านมากขึ้น การเขียนลำดับสั้น ๆ ไว้ให้ทั้งสองฝ่ายอ่านจึงช่วยได้
บ้านที่กำลังหาแม่บ้านหรือพี่เลี้ยงมาดูแลลูก ควรเล่าตั้งแต่ต้นว่าลูกร้องตอนอาบน้ำและบอกวิธีที่ได้ผลกับลูก บ้านที่ต้องการจัดหาแม่บ้านซึ่งช่วยดูแลเด็กเล็กด้วย ควรคุยเรื่องกิจวัตรอาบน้ำและท่าทีที่ใช้กับลูกให้ตรงกันก่อนเริ่มงาน
โดยสรุป เมื่อลูกร้องไห้ตอนอาบน้ำในวัยสองขวบ ให้ทำให้อาบน้ำเป็นกิจวัตรเดิมทุกวัน ให้ลูกเลือกของเล่นในอ่าง ไม่ขู่และไม่บังคับ และให้พี่เลี้ยงทำให้ช่วงอาบน้ำสบายใจ เด็กส่วนใหญ่จะค่อยๆ ร่วมมือมากขึ้นเมื่อรู้สึกปลอดภัย
ติดต่อเรา|แม่บ้านสยาม
แม่บ้านสยามช่วยจับคู่พี่เลี้ยงที่ใจเย็นและเข้าใจเด็กเล็ก แจ้งนิสัยของลูกและสิ่งที่ลูกกลัวตั้งแต่ต้น เพื่อให้ได้คนที่เหมาะกับครอบครัวและดูแลลูกได้อย่างอุ่นใจ
- โทร:02-118-3912, 062-572-9255
- ไลน์:@maid2013
- เว็บ:https://maidsiam.com
- เฟซบุ๊ก:https://www.facebook.com/maidinthailand
อ้างอิง
[1] CDC ให้ข้อมูลเคล็ดลับการเลี้ยงลูกเชิงบวก ซึ่งเกี่ยวข้องกับการทำกิจวัตรสม่ำเสมอและการให้เด็กมีตัวเลือก. https://www.cdc.gov/child-development/positive-parenting-tips/index.html
[2] NHS อธิบายว่าเด็กเล็กมักกังวลเมื่อต้องเผชิญสิ่งที่ไม่คุ้น ซึ่งเกี่ยวข้องกับเหตุผลที่เด็กร้องไห้เมื่อถึงเวลาอาบน้ำ. https://www.nhs.uk/baby/babys-development/behaviour/separation-anxiety/
