พ่อแม่หลายคนกังวลเมื่อเห็นลูกไม่ยอมแบ่งของเล่นให้เพื่อนหรือพี่น้องเล่นด้วย จนสงสัยว่าควรบังคับให้แบ่งทันทีหรือปล่อยไปตามธรรมชาติ คำถามนี้ไม่มีคำตอบเดียวที่ใช้ได้กับทุกวัย เพราะความเข้าใจเรื่องการแบ่งปันของเด็กแต่ละช่วงวัยแตกต่างกันมาก การเข้าใจจุดนี้ช่วยให้พ่อแม่ตอบสนองได้เหมาะสมโดยไม่ต้องรู้สึกผิดหรือรีบบังคับลูกเกินไป
ความเป็นเจ้าของตามวัย เรื่องที่พ่อแม่ควรเข้าใจก่อน
เวลาที่ลูกไม่ยอมแบ่งของเล่น ความเป็นเจ้าของตามวัยเป็นแนวคิดสำคัญที่อธิบายว่าทำไมเรื่องนี้เกิดขึ้น เด็กอายุต่ำกว่าสามขวบส่วนใหญ่ยังไม่เข้าใจแนวคิดเรื่องการแบ่งปันอย่างแท้จริง เพราะสมองยังพัฒนาความสามารถในการมองมุมมองคนอื่นไม่เต็มที่ ของเล่นในมือจึงเป็นส่วนหนึ่งของตัวตนที่เด็กปกป้องตามสัญชาตญาณ ไม่ใช่ความเห็นแก่ตัวอย่างที่ผู้ใหญ่เข้าใจ
ไม่ต้องบังคับทันที โดยเฉพาะเด็กเล็ก
ไม่ต้องบังคับทันทีคือหลักที่สำคัญที่สุดสำหรับเด็กเล็กที่ยังไม่เข้าใจการแบ่งปันจริง ๆ การบังคับให้ยกของเล่นให้คนอื่นทั้งที่ลูกยังไม่พร้อม อาจทำให้ลูกรู้สึกไม่ปลอดภัยและยึดติดกับของเล่นมากขึ้นในระยะยาว แทนที่จะเรียนรู้การแบ่งปันด้วยความเต็มใจ
- ให้เวลาลูกเล่นของชิ้นนั้นจนพอใจก่อนชวนแบ่งให้คนอื่น
- เตรียมของเล่นชิ้นอื่นให้เด็กที่รออยู่เล่นระหว่างนั้น
- ไม่ดึงของเล่นออกจากมือลูกโดยไม่บอกล่วงหน้า
- หลีกเลี่ยงการเปรียบเทียบลูกกับเด็กคนอื่นที่แบ่งของเล่นเก่งกว่า
สอนแบ่งปันแบบค่อยเป็นค่อยไป เริ่มยังไงดี
เมื่อลูกไม่ยอมแบ่งของเล่น สอนแบ่งปันแบบค่อยเป็นค่อยไปได้ผลดีกว่าการคาดหวังให้ลูกทำได้ทันทีในครั้งเดียว โดยเฉพาะเมื่อลูกเริ่มโตพอที่จะเข้าใจแนวคิดพื้นฐานของการแบ่งปันแล้ว
- เริ่มจากผลัดกันเล่นทีละสั้น ๆ พร้อมตั้งเวลาให้เห็นชัดเจน
- ชวนลูกเล่นด้วยกันแทนการแบ่งของเล่นแยกกัน
- ชมทันทีเมื่อลูกยอมแบ่งของเล่นเองแม้เพียงเล็กน้อย
- เล่านิทานหรือยกตัวอย่างที่แสดงผลดีของการแบ่งปันให้ลูกฟัง
เคารพสิทธิ์ในของเล่น แม้จะสอนแบ่งปัน
เคารพสิทธิ์ในของเล่นเป็นหลักที่ควรทำควบคู่ไปกับการสอนแบ่งปัน เพราะเด็กที่รู้สึกว่าของของตัวเองปลอดภัยมักแบ่งปันได้ง่ายกว่าเด็กที่รู้สึกว่าต้องปกป้องของเล่นตลอดเวลา การมีของเล่นส่วนตัวบางชิ้นที่ไม่ต้องแบ่งใครเลยก็เป็นเรื่องที่ทำได้ ไม่ใช่ทุกชิ้นต้องถูกบังคับให้แบ่ง
- กำหนดของเล่นส่วนตัวบางชิ้นที่ลูกไม่ต้องแบ่งใครเลย เช่นตุ๊กตาตัวโปรด
- แยกของเล่นส่วนกลางที่ใช้แบ่งกันเล่นออกจากของเล่นส่วนตัวให้ชัดเจน
- สอนให้ลูกขออนุญาตก่อนหยิบของเล่นคนอื่นเช่นเดียวกับที่สอนให้แบ่งปัน
- อธิบายให้เด็กที่มาเล่นด้วยเข้าใจว่าของบางชิ้นเป็นของส่วนตัวของเจ้าของบ้าน
เมื่อมีเพื่อนหรือญาติมาเล่นที่บ้าน
ปัญหาลูกไม่ยอมแบ่งของเล่นมักเห็นชัดที่สุดตอนมีเพื่อนหรือญาติมาเล่นที่บ้าน พ่อแม่หลายคนรู้สึกเขินอายต่อหน้าผู้ปกครองคนอื่นจนอยากบังคับให้ลูกแบ่งทันที แต่การเตรียมตัวล่วงหน้าก่อนเพื่อนมาถึงช่วยลดสถานการณ์ตึงเครียดได้มากกว่าการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า
- ถามลูกล่วงหน้าว่าของเล่นชิ้นไหนอยากเก็บไว้ไม่ให้ใครเล่นก่อนเพื่อนมาถึง
- เก็บของเล่นชิ้นพิเศษไว้ก่อน เหลือแค่ของเล่นที่พร้อมแบ่งปันจริง ๆ
- อธิบายกับผู้ปกครองเพื่อนล่วงหน้าว่าลูกกำลังฝึกเรื่องการแบ่งปัน
- ไม่ต้องขอโทษแทนลูกต่อหน้าคนอื่นเมื่อลูกยังทำไม่ได้เต็มที่
ลูกไม่ยอมแบ่งของเล่นเป็นเรื่องปกติที่สัมพันธ์กับความเป็นเจ้าของตามวัยของเด็ก ไม่ต้องบังคับทันทีโดยเฉพาะเด็กเล็ก แต่ค่อย ๆ สอนแบ่งปันแบบค่อยเป็นค่อยไปพร้อมเคารพสิทธิ์ในของเล่นควบคู่กันไป ลูกจะเรียนรู้การแบ่งปันได้เองตามพัฒนาการเมื่อถึงเวลาที่พร้อม
ถ้าลูกยังไม่ยอมแบ่งเลยแม้จะโตพอสมควรแล้ว
บางบ้านลูกอายุเกินสี่ถึงห้าขวบแล้วแต่ยังไม่ยอมแบ่งของเล่นเลยแม้แต่นิดเดียว ในกรณีนี้อาจต้องสังเกตเพิ่มเติมว่าลูกมีปัญหาด้านอื่นร่วมด้วยหรือไม่ เช่นความวิตกกังวลหรือความเครียดจากสถานการณ์ในบ้าน การพาไปปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็กอาจช่วยได้ถ้าปัญหานี้ส่งผลกระทบต่อการเข้าสังคมของลูกอย่างชัดเจน แต่สำหรับเด็กส่วนใหญ่ ความสามารถในการแบ่งปันจะค่อย ๆ พัฒนาขึ้นเองตามวัยโดยไม่ต้องกังวลมากเกินไป
ติดต่อเรา|แม่บ้านสยาม
แม่บ้านสยาม ช่วยดูแลความเรียบร้อยในบ้านให้พ่อแม่มีเวลาสังเกตและเล่นกับลูกได้มากขึ้น ทีมงานของเรายินดีให้คำปรึกษาสำหรับทุกบ้าน
- โทร:02-118-3912, 062-572-9255
- ไลน์:@maid2013
- เว็บ:https://maidsiam.com
- เฟซบุ๊ก:https://www.facebook.com/maidinthailand
อ้างอิง
[1] HealthyChildren.org (American Academy of Pediatrics) แนวทางพัฒนาการทางสังคมของเด็กเล็กเรื่องการแบ่งปันและการเล่นร่วมกัน ใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานทั่วไปเรื่องช่วงวัยที่เด็กเริ่มเข้าใจการแบ่งปันจริง. https://www.healthychildren.org/English/ages-stages/toddler/Pages/Learning-Development-2-Year-Old.aspx
[2] CDC ข้อมูลพัฒนาการเด็กตามช่วงวัย ใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานทั่วไปเรื่องพัฒนาการด้านสังคมและอารมณ์ในเด็กเล็ก. https://www.cdc.gov/ncbddd/actearly/milestones/milestones-3yr.html