มื้ออาหารครอบครัวเป็นจังหวะดีที่จะเริ่มสอนลูก พ่อแม่หลายคนสงสัยว่าจะฝึกลูกเก็บจานหลังอาหารเริ่มเมื่อไรดี เพราะอยากให้ลูกมีความรับผิดชอบตั้งแต่เล็ก แต่ก็กลัวว่าจะเร็วเกินไปจนกลายเป็นการบังคับที่ทำให้ลูกต่อต้าน คำตอบไม่ได้อยู่ที่อายุตัวเลขตายตัว แต่อยู่ที่ความพร้อมของลูกแต่ละคนมากกว่า
ช่วงวัยที่เหมาะสมสำหรับเริ่มฝึก
ช่วงวัยที่เหมาะสมสำหรับเริ่มฝึกลูกเก็บจานหลังอาหารมักอยู่ที่ประมาณสองถึงสามขวบ เป็นวัยที่เด็กเริ่มเดินได้มั่นคงและอยากเลียนแบบผู้ใหญ่ในบ้าน แต่ความสามารถของเด็กแต่ละคนไม่เท่ากัน บางคนพร้อมเร็วกว่า บางคนต้องรอให้กล้ามเนื้อมือแข็งแรงพอที่จะถือจานเบา ๆ โดยไม่หล่นก่อน การสังเกตความพร้อมของลูกเองสำคัญกว่าการยึดติดกับอายุตัวเลข
- สองถึงสามขวบ เริ่มจากเก็บช้อนส้อมพลาสติกใบเดียว
- สามถึงสี่ขวบ ลองให้ยกจานพลาสติกเปล่าไปวางที่จุดที่กำหนด
- สี่ถึงห้าขวบ เริ่มช่วยเก็บแก้วน้ำและจานเล็กที่ไม่มีอาหารเหลือ
- หกขวบขึ้นไป ค่อย ๆ เพิ่มเป็นกิจวัตรประจำทุกมื้อ
ทำไมไม่ควรบังคับหรือขู่ลูก
เมื่อฝึกลูกเก็บจานหลังอาหารไปสักพัก การไม่บังคับหรือขู่ลูกเป็นหลักสำคัญที่ทำให้การฝึกได้ผลในระยะยาว เพราะถ้าลูกรู้สึกว่าเก็บจานเป็นการลงโทษหรือสิ่งที่ต้องทำเพราะกลัวถูกดุ ความรู้สึกด้านลบนี้จะติดไปกับงานบ้านทุกชนิดในอนาคต ตรงกันข้าม ถ้าลูกรู้สึกว่าเป็นเรื่องสนุกหรือเป็นส่วนหนึ่งของการเป็นสมาชิกในบ้าน ลูกจะทำต่อเองโดยไม่ต้องเตือน
ทำให้ดูเป็นตัวอย่างก่อนขอให้ลูกทำ
การทำให้ดูเป็นตัวอย่างก่อนขอให้ลูกทำช่วยให้ลูกเข้าใจขั้นตอนได้ง่ายกว่าการอธิบายด้วยคำพูดอย่างเดียว เด็กเล็กเรียนรู้จากการเลียนแบบเป็นหลัก การให้ลูกเห็นพ่อแม่เก็บจานของตัวเองทุกมื้อเป็นประจำ จะทำให้ลูกซึมซับว่านี่คือสิ่งที่ทุกคนในบ้านทำ ไม่ใช่หน้าที่เฉพาะของเด็ก
- เก็บจานของตัวเองให้ลูกเห็นทุกมื้อ ไม่ต้องพูดสอนตลอดเวลา
- ชวนลูกทำไปด้วยกันในช่วงแรกแทนการสั่งให้ทำคนเดียว
- พูดชมสั้น ๆ เมื่อลูกทำสำเร็จ ไม่ต้องรอให้ทำสมบูรณ์แบบ
- ถ้าจานหล่นหรือทำน้ำหก อย่าตำหนิ ให้ช่วยเก็บแล้วลองใหม่
เมื่อลูกไม่อยากทำ ควรทำยังไง
บางวันลูกอาจไม่อยากเก็บจานเพราะเหนื่อยหรืออารมณ์ไม่ดี สถานการณ์แบบนี้เกิดขึ้นได้ปกติและไม่ได้แปลว่าการฝึกที่ผ่านมาล้มเหลว
- ถามเหตุผลสั้น ๆ ก่อนตัดสินว่าลูกดื้อหรือแค่เหนื่อยจริง
- ถ้าลูกเหนื่อยมาก ช่วยทำแทนได้บางครั้งโดยไม่ต้องรู้สึกผิด
- กลับมาชวนทำต่อในมื้อถัดไปแบบปกติ ไม่ต้องพูดถึงมื้อที่ไม่ทำ
- หลีกเลี่ยงการเปรียบเทียบกับพี่น้องหรือเด็กคนอื่นที่ทำได้ดีกว่า
ความรับผิดชอบเล็กๆในบ้านที่ต่อยอดได้
การฝึกลูกเก็บจานหลังอาหารเป็นจุดเริ่มต้นของความรับผิดชอบเล็กๆในบ้านที่ต่อยอดไปสู่งานบ้านอื่นได้ในอนาคต เมื่อลูกทำเรื่องเล็กจนเป็นนิสัยแล้ว การเพิ่มงานที่ซับซ้อนขึ้นทีละน้อยจะง่ายกว่าการเริ่มจากศูนย์ในวัยที่โตขึ้น ความรับผิดชอบที่ปลูกฝังตั้งแต่เล็กมักติดตัวไปจนโต โดยไม่ต้องบังคับซ้ำ ๆ เหมือนตอนเริ่มฝึกใหม่ ๆ
ฝึกลูกเก็บจานหลังอาหารเริ่มได้ตั้งแต่ช่วงวัยสองถึงสามขวบ โดยเน้นความพร้อมของลูกมากกว่าอายุตัวเลข ไม่บังคับหรือขู่ลูก และทำให้ดูเป็นตัวอย่างอย่างสม่ำเสมอ ความรับผิดชอบเล็กๆในบ้านแบบนี้จะค่อย ๆ กลายเป็นนิสัยที่ดีติดตัวลูกไปในระยะยาว
นิสัยที่ดีของเด็กเริ่มจากงานบ้านเล็กๆ
นิสัยที่ดีของเด็กมักไม่ได้เกิดจากการสอนด้วยคำพูดครั้งเดียว แต่เกิดจากการทำซ้ำเรื่องเล็ก ๆ อย่างการเก็บจานทุกวันจนกลายเป็นความเคยชิน พ่อแม่ที่ใจเย็นกับความไม่สมบูรณ์แบบในช่วงแรกมักเห็นผลลัพธ์ที่ดีกว่าพ่อแม่ที่คาดหวังให้ลูกทำได้ถูกต้องตั้งแต่ครั้งแรก
ติดต่อเรา|แม่บ้านสยาม
แม่บ้านสยาม ช่วยดูแลความเรียบร้อยในบ้านให้พ่อแม่มีเวลากับลูกมากขึ้น บริการของเราช่วยจัดการงานบ้านส่วนอื่น เพื่อให้ครอบครัวได้ใช้เวลาสอนลูกเรื่องความรับผิดชอบได้เต็มที่ ทีมงานของเรายินดีให้คำปรึกษาสำหรับทุกบ้าน
- โทร:02-118-3912, 062-572-9255
- ไลน์:@maid2013
- เว็บ:https://maidsiam.com
- เฟซบุ๊ก:https://www.facebook.com/maidinthailand
อ้างอิง
[1] CDC ข้อมูลพัฒนาการเด็กตามช่วงวัยสองถึงสามขวบ ใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานทั่วไปเรื่องความพร้อมด้านกล้ามเนื้อมัดเล็กที่เกี่ยวข้องกับการฝึกทักษะช่วยเหลือตัวเองของเด็ก. https://www.cdc.gov/ncbddd/actearly/milestones/milestones-2yr.html
[2] HealthyChildren.org (American Academy of Pediatrics) แนวทางการมอบหมายงานบ้านให้เด็กตามวัย ใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานทั่วไปเรื่องการปลูกฝังความรับผิดชอบผ่านงานบ้านเล็กๆ. https://www.healthychildren.org/English/family-life/family-dynamics/communication-discipline/Pages/Assigning-Chores-to-a-Toddler.aspx